De Baptisten Gemeente Muntendam

Baptisme is een christelijke stroming binnen het protestantisme. Deze stroming ontstond in 1609 in Amsterdam onder Engelse vluchtelingen. Kernpunt van hun geloof is de afwijzing van de kinderdoop. Gedoopt willen worden zien zij als een bewuste keuze, die je alleen kan maken als je volwassen genoeg bent om deze bewuste keuze te maken.
Zij zijn in Europa lange tijd heftig vervolgd geweest en daarom vaak uitgeweken naar Amerika. In dat land is het een van de grootste christelijke stromingen. Bekende baptisten zijn Jimmy Carter, Bill Clinton, Martin Luther King en vele andere bekende namen.
In Nederland is in 1844 in Gasseltenijveen de eerste baptisten gemeenschap ontstaan. 
Het jaar 1891 wordt gezien als de start van de Baptisten gemeente te Muntendam. Men werkte indertijd onder het gezag van de Baptisten gemeente Stadskanaal als een soort evangelisatiepost van Stadskanaal. De allereerste notulen dateren van 27 mei 1900. Op 1 januari 1901 was het ledental 40. In 10 jaar was men gegroeid van 5 naar 40 leden.
Twintig jaar nadat de eerste 5 mensen te Foxhol werden gedoopt werd de Baptisten kring te Muntendam in 1911 een zelfstandige gemeente en kreeg men koninklijke goedkeuring en kwam men vrij van Stadskanaal. Op dat moment waren er 82 leden. Het in 1898 door br. van Beek, ouderling uit een omliggende gemeente ingewijde kerkje, moest in 1915 reeds worden vergroot wat later nog een aantal malen weer moest gebeuren. Dit kerkgebouw in de volksmond 'het witte kerkje' wordt vandaag de dag nog steeds gebruikt. Er zijn geen verdere gegevens bekend over de bouw van de kerk. In dat zelfde jaar 1915 groeide de gemeente met 30 nieuwe leden. Ook in dat jaar werd het zangkoor opgericht, een koor dat heden ten dage nog springlevend is.
Deze sterke groei deed het verlangen naar een eigen vaste voorganger toenemen. De eerste 24 jaar had men geen vaste predikant maar altijd gastsprekers. In 1916 begon ds. J. van der Schors zijn werk als eerste voorganger in Muntendam en in dat jaar groeide de gemeente nog eens met 19 leden. In 1920 verliet deze voorganger de gemeente Muntendam. De naam van zijn opvolger, ds. J. Hekhuis komende uit de gemeente Haulerwijk en vanaf 1921 werkzaam in Muntendam en wijde omgeving is sindsdien onverbrekelijk aan deze gemeente verbonden. Vooral op het terrein van de drankbestrijding en de reclassering was ds. Hekhuis met nooit aflatende ijver en liefde werkzaam.
In deze tijd 20er jaren was alcohol gebruik c.q. misbruik een groot probleem in het dorp Muntendam. Menig man in Muntendam kwam indertijd van zijn werk en bracht zijn zuur verdiende weekgeld gelijk weer naar een van de 24 cafe’s in Muntendam met als gevolg dat vrouw en kinderen de hele week geen cent meer hadden voor eten etc. wat vaak weer leidde tot ruzie en vechterijen. Zo stond ds. Hekhuis in nauw contact met de plaatselijke politie en was hij vaak te vinden in een rechtszaal en probeerde hij, als het maar enigszins kon, mensen buiten de gevangenis te houden wat hem heel vaak gelukte onder bepaalde voorwaarden. De desbetreffende persoon moest dan wel beloven dat hij zich meerdere malen per week bij hem moest melden voor controle. Door de gesprekken, die dan vaak over het geloven gingen, kwamen er veel inwoners van Muntendam en omgeving tot geloof en bij de Baptisten gemeente. Namen als Scholtens, Pluim, Brink, Bosma en Jager zijn geen onbekende namen in de archieven van onze gemeente. Menigeen deed indertijd dan ook vaak een beroep op de diaconie van de Baptisten gemeente en waar men kon, hielp men. De eenvoud en de warme liefde die ds. Hekhuis uitstraalde trok velen in onze omgeving tot het evangelie en naar de Baptisten gemeente.
En het is zo dat wij als Baptisten gemeente daar vandaag de dag nog steeds de vruchten van plukken, want wat we ook willen organiseren in Menterwolde, we krijgen bijna overal toestemming voor van de burgerlijke gemeente. De lijfspreuk die deze eenvoudige prediker hanteerde was: “Met begrijpen zal het niet gaan, maar grijp het evangelie onbegrepen aan”. Dit hebben ook velen indertijd gedaan. Want in het eerste jaar van zijn bediening werden 25 mensen gedoopt en in de 15 jaren die volgden nog eens velen. Terecht eerde het gemeentebestuur van Muntendam, wat toch echt een van de roodste dorpen van Nederland is, de nagedachtenis van ds. Jan Hekhuis door, na zijn overlijden in 1955, een straat naar hem te vernoemen. Men koopt in 1922 het pijporgel in de kerk voor een bedrag van ƒ 1150.00. Dit orgel is nog steeds in gebruik.
Ter ondersteuning van het evangelisatie- en openluchtwerk werd in 1923 de muziekvereniging 'ELAD' opgericht en de notulen vermelden dat ds. Hekhuis voor ƒ 40.00 ergens een dertiental blaasinstrumenten op de kop tikte. Tegenwoordig kost het kleinste blaasinstrument bij Elad ongeveer 1000 euro. Doel: mensen van de straat en uit de kroeg houden, muziek leren spelen en gebruiken bij openluchtsamenkomsten als begeleiding van de samenzang. 'Elad' bestaat nog steeds met eigenlijk het zelfde doel.
Het was ook in deze tijd dat er ander werk tot ontplooiing kwam. De zondagschool waar, Joh. Boiten ( bekend van de modezaak hier in Muntendam) reeds in 1891 mee was begonnen, groeide en groeide. In 1935 neemt ds. J. Hekhuis afscheid van de gemeente deze was inmiddels gegroeid naar 200 leden. Ds. J. Hekhuis werd in 1935 opgevolgd door ds. J. Huizinga. Deze voorganger kwam in 1937 om het leven toen hij op de terugweg van een spreekbeurt in Stadskanaal in Wildervank te water raakte en verdronk. Nog maar net van deze klap bekomen werd ook de opvolger van ds. J.Huizinga, ds. A.P.Barendrecht ziek in 1942 overlijdt hij in de leeftijd van 44 jaar. Beide voorgangers liggen begraven op begraafplaats 'De Vennen' hier te Muntendam. Op 28 februari 1937 komt men tot het voorstel om een stuk grond te kopen aan de Bredeweg voor de bouw van een pastorie. Op 20 april van dat jaar komt men tot een definitieve beslissing hierover. De totale kosten zijn ƒ 6862.00 De pastorie is inmiddels vanwege hoge onderhoudskosten verkocht en dus niet meer in ons bezit.
Er zijn vanuit de notulen weinig gegevens over de oorlogsjaren. Hoewel het moeilijke jaren waren, waren het voor de gemeente toch ook goede jaren. Nadat in 1891 de eerste vijf mensen werden gedoopt, wordt in 1944 het 500e lid aan de gemeente toegevoegd. In 1946 wordt er voor de tweede keer een beroep gedaan op ds. J. Hekhuis en voor de tweede keer neemt hij dit beroep aan. Dit is heel ongebruikelijk dat een voorganger voor de tweede maal wordt beroepen. Na negen zegenrijke jaren, waar weer velen bij de gemeente worden gevoegd, gaat hij op 23 maart 1955 met emeritaat en gaat naar Valthermond om deze kleine gemeente te helpen,waar hij helaas reeds na een paar maanden overlijdt. Ds. J. Hekhuis wordt in 1955 opgevolgd door ds. M. de Jong die zich vooral richt op het stichten van een Baptisten gemeente in Veendam omdat een groot aantal leden uit de plaats Veendam komen. In dat jaar worden 45 mensen gedoopt en aan de gemeente toegevoegd. 1959 is dan ook weer een belangrijk jaar voor de Baptisten gemeente Muntendam. Op 21 juni van dat jaar vertrekken 76 leden van de gemeente naar Veendam om daar een eigen gemeente te beginnen. Het ledental van de gemeente daalt van 289 naar 222 leden. In 1969 wordt het kerkgebouw zowel exterieur als interieur geheel vernieuwd. Op 1 januari 1970 telt de gemeente 207 leden. Omdat er te weinig zaal ruimte is om alle verenigingen onderdak te verschaffen wordt in 1980 het kerkgebouw nog eens uitgebreid met een zaal van 170 m2. In 1982 zijn er plannen om achter de Baptisten kerk een leefgemeenschaps ruimte te bouwen voor ouderen Een voorganger die ook naast zijn werk als predikant veel voor de burgerlijke gemeente heeft gedaan willen we nog noemen ds. Johan Scholtens. In 1987 kwam hij met zijn gezin naar Muntendam en hij heeft zich een groot aantal jaren ingezet voor de ouderen van Muntendam, en was o.a. voorzitter van de Samen Werking Ouderen Muntendam, later Menterwolde. Hij werd in Muntendam vooral bekend om zijn hardlopen. Menigeen kwam hem in onze omgeving wel eens tegen in een joggingpak en was hij weer aan het rennen. Hij was het ook die samen met de leden van onze gemeente diverse activiteiten heeft ontwikkeld voor het welzijn van anderen in zowel Muntendam als daarbuiten.
Toen iemand eens, via een radiopraatje van wijlen Daan Grofsmid, hoorde dat er in Muntendam eigenlijk behoefte was aan een busje om ouderen op te halen naar de dagvoorziening, werd dit idee door ds. Scholtens doorgespeeld naar onze jeugdleden die hij opriep om iets voor deze ouderen te gaan doen. Dit resulteerde in een volleybalmarathon van 24 uur hier in 'De Menterne'. 'Samen in de bus”' voor de ouderen in Muntendam. Menig Muntendammer zal zich nog de optocht vanaf de Baptisten kerk naar 'De Menterne' achter een geluidswagen herinneren met voorop Daan Grofsmid (Communist), Ko Boddema (Socialist) en Johan Scholtens (Baptist). Opbrengst van deze volleybal marathon ƒ 36.000. Naast deze volleybal marathon werd er een bazaar georganiseerd en kon men met een aantal, tot geloof gekomen, beroepssporters van gedachten wisselen over het geloof. Of de opening van een andere eerdere volleybal marathon 'Op de bres voor een fijne les' voor kinderen in Afrika met wijlen burgemeester Ger Hut in een sportwagen en ds. Johan Scholtens in sportkleding hardlopend wie als eerste de afstand van 100 meter zou afleggen. Ds. J. Scholtens vertrekt in 1994 naar Vroomshoop. In de loop van de jaren hebben ook vele anderen uit de Baptisten gemeente hun christen zijn ingezet voor de medemens in Menterwolde. Sommige zijn gemeenteraadslid geweest of hebben kandidaat gestaan voor gemeenteraadslid. Weer anderen fungeren als vrijwilliger bij de SWOM. Weer anderen zijn actief bij omroep Menterwolde. Weer anderen zijn actief in het asielzoekers werk. Weer anderen zijn actief bij volleybalclub VKM. Weer anderen vervulden een taak bij de voetbalclub Muntendam. Velen van onze gemeente hebben meegedaan aan de musical 'De Kouvreter' tijdens het feest van Muntendam 600 ter ere van het 600 jaar bestaan van de plaats Muntendam waar het shantykoor 'de Scheepsjoagers' weer uit is ontstaan. Ook iets wat vandaag de dag nog door een groot aantal Muntendammers enorm wordt gewaardeerd. In 2001 werd het huidige kerkgebouw nog eens intern grondig gerenoveerd en werden de houten banken vervangen door stoelen. We hebben nu ruimte voor 170 zitplaatsen. Voorgangers die de gemeente hebben gediend: 1916 – 1920 ds. J. v.d. Schors. 1921 – 1935 ds. J. Hekhuis. 1936 – 1937 ds. J. Huizinga. 1937 – 1942 ds. A.P. Barendrecht. 1942 – 1945 ds. G. Visser. 1946 – 1954 ds. J. Hekhuis. 1955 – 1960 ds. M. de Jong. 1961 – 1964 ds. G. van ’t Wout. 1965 – 1971 ds. K. Corporaal. 1974 – 1979 ds. G. Bosveld. 1981 – 1982 ds. A. v.d. Berg. 1983 – 1986 ds. P.G. Kroeze. 1987 – 1994 ds. Joh. Scholtens. 1996 – 2000 ds. E.L. Verhaagen. 2001 – 2006 ds. C. Hanemaayer. Vanaf 1-1-2009 ds. J. Zeldenrust.

© 2011 MenterAroute | Realisatie Grafisch bedrijf de Bruin - Zuidbroek. m