Noordbroek

(1) De plek: Omgeving Noorderstraat Noordbroek:
Noorderstraat1Vanaf het viaduct van de Pastorieweg over de N 33 , maar ook verderop is goed te zien hoe het streekdorpenlandschap van het Oldambtster dorp Noordbroek, gelegen op een zandrug uit de ijstijd , overgaat naar het zeekleilandschap. Het polderlandschap naar het ZO is kilometers wijd en achter de horizon, waar 13 eigentijdse windmolens staan, is opnieuw zo’n open gebied naar Westerlee.
Daar waar in het wijde polderlandschap hier en daar een gesloten bosje lijkt te liggen kon het wel eens gaan om jonge aanplant om een gaslokatie van de Nam. Dit grootschalige open gebied met uitzonderlijk weinig verdichtingen is het stroomdal geweest van de Menter A en allerlei beekjes
Noorderstraat2Door dit landschap slingeren zich op zandreliëfs gelegen middeleeuwse wegdorpen .Die zandruggen vormden als het ware een natuurlijke en beschermende dijk, ook naar het landschap aan de andere kant : het veen. Het grootste verschil in hoogte tussen het dal van de Menter A en de wegdorpen is ruim 7 , 5 meter. (- 3,5 en + 4) .Tot hier reikte aan de polderkant bij ongunstig hoogtij de vloedlijn van de Dollard. Hoe de zandruggen ontstaan zijn is niet zeker ; gaat het om duinen van voor de ijstijd? Of om zandbanken van rivieren voor de ijstijd ? Of om stuwmorenes?
Langs deze vloedlijn liggen op de zandhoogten de dorpen van MenterAroute : Noordbroek, Zuidbroek, Muntendam, Meeden , tesamen de gemeente Menterwolde vormend. Vanaf het viaduct naar het N ligt een groepje boerderijen op het reliëf de Korengarst . Garst is een ander woord voor zandhoogte .
Verderop waar Korengarst naar het NO eindigt, loopt een vriendelijke wetering op de grens van Menterwolde met Slochteren.
Zie ook: Mijn allermooiste plekje.
Zie ook: Natuurstruinen langs de MenterAroute.
Lees ook: Volksverhalen.

(2) De plek: Omgeving Noordbroeksterhamrik:
NoordbroeksterhamrikHier stond bij een groepje boerderijen een nogal verwaarloosde molen. Het Dagblad van het Noorden meldt op 19/7/03 : …De achtkantige Noordermolen in Noordbroeksterhamrik, die er al enige jaren haveloos bijstaat, wordt in oude glorie hersteld. Enige jaren hunkert de molen, die als één van de oudste poldermolens in het gebied geldt naar een vakkundige opknapbeurt.
De kosten :300000 euro… …De molen,die naar schatting 180 jaar oud is, hield de Noorderkolonie droog. Na een ingrijpende ruilverkaveling waren de diensten van de Noordermolen niet meer nodig…
Eigenaar van de molen is de Stichting Oldambt. De gemeente Menterwolde is voorfinancier van de opknapbeurt .
Dagblad van het Noorden november 2004: De molen heeft een nieuwe kap gekregen. Op 1 mei 2005 zal de restauratie achter de rug zijn. Het terrein rond de molen is dan ook verhoogd en het groen wordt gesnoeid. De molen zal weer gaan draaien. Geert Manting uit Hoogezand is benoemd tot vrijwillige molenaar op de Noordermolen. En nu draait de molen weer in zijn volle oude glorie.E

(3) De plek: Omgeving Noorderstraat Noordbroek:
Noorderstraat3In het boek van Keuning over de Veenkoloniën vind ik meer informatie over de stroom van de Menter A (Munter Ee) Tot –pak weg- 1650 was het een belangrijke rivier voor afwatering (van de venen) en ook voor scheepvaart. Door het graven van het Meedener- en Muntendammerdiep en het Winschoterdiep ontstond er een veel betere afwatering en scheepvaartroute en is de bedding van de Menter A verzand. Als je de Pastorieweg uit fietst kom je in ‘t Waar. We zijn in de gemeente Scheemda. Vandaar voert een weg naar Nieuwolda, Nieuwolda Oost en vervolgens leidt een weg met de naam Binnen Ae en Ae- weg naar Termunten.
Hier is het Termunterzijldiep een restant van de Menter A (Munter Ee).
Noorderstraat4De Menter A mondde in Termunten uit in de Dollard. Maar we waren in ’t Waar, in het hart van het Oldambt.Omgekeerd kijken we nu vanuit ‘t Waar richting oorsprong.
In ’t Waar heet een watering Oude Diepje .Ook dit zal een overblijfsel zijn. We fietsen richting Nieuw Scheemda over de Hamrikkerweg. Recht door richting Scheemderstraat. Op de driesprong rechtsaf en kort daarna linksaf. Dat is de Oude Dijksterweg. Deze kronkelt en Keuning acht het niet onmogelijk dat deze weg de loop van de MenterA volgde. Hier blokkeert de A7 het zicht. Achter de A7 bij de windmolens ligt een meanderend stuk Winschoterdiep. Genaamd Krommerakken. Ook dit is een overblijfsel van de Menter A. Op deze plek (vroeger liep hier ook de weg van Meeden naar Nieuwolda ) stond een tolhuis . De Meedener Tol. Hier verenigden zich twee afwateringssystemen : uit het ZO van Westerlee ( Siepsloot) en uit het ZW van Wildervank-Veendam-Muntendam (de Menter A/Munter Ee.)
Zie ook: Mijn allermooiste plekje.
Zie ook: Natuurstruinen langs de MenterAroute.
Lees ook: Volksverhalen.

4) De plek: het verhaal van Janmantje.
JanmantjeDe foto van de historische houten figuur is ingezonden door mevrouw Lien van Putten uit Rijswijk. Zij vertelt: "mijn vader, Gerrit Meindert Doornbos, heeft mij het volgende verteld. Toen de bomen bij de Veenborg van de familie Gockinga werden gekapt is zijn grootvader, Harm Hindriks van Delden, er eens gaan kijken. Hij zag daar een houten beeld van ongeveer 80 cm. hoog. Hij vond het een leuk mannetje en vroeg of hij het mocht meenemen. Dat kon wel zeiden de houthakkers: "Voor een kan jenever magst hom wel mitnemen". Harm fietste gauw naar het dorp, kocht een liter jenever, ging terug naar het bos en nam het mee. Harm woonde met zijn vrouw Fokeltje op zijn boerderij aan de Noorderstraat nr. 25 in Noordbroek. Daar kwam het mannetje te staan in de dode gang en hij kreeg de naam Janmantje. Toen Harm en Fokeltje gingen rentenieren namen ze Janmantje mee. Daar kwam hij in een kamertje waar de appels werden bewaard. De kinderen die daar kwamen werd verteld dat ze maar éen appel mochten pakken en dat Janmantje daar op lette. Een keer was er een jongetje dat daar niet zo in geloofde maar toch het zekere voor het onzekere naam. Hij pakte meer appels en smeet een rotte appel naar Janmantje met de kreet: “Pas op dast niks zegst. De toenmalige huisarts Niemeijer vond het ook een leuk beeld. Harm en Fokeltje hebben hem aan dokter Niemeijer gegeven. Na de dood van Niemeijer is Janmantje teruggegeven aan mijn familie en kwam hij weer op de boerderij. Daar heb ik hem leren kennen.Op een gegeven moment heeft Tante Rika Janmantje aan mijn ouders gegeven om in ons bos te zetten in Norg. Dat was eigenlijk niet erg handig, want Janmantje kon wel buiten staan als wij er waren, maar als wij weggingen moest hij naar binnen en werd dan op een bed gelegd. Bovendien rotten zijn voetjes weg. Moeder vond het een griezel en ik mocht Janmantje op mijn kamer hebben. Tante Rika heeft ervoor gezorgd dat Janmatje gerestaureerd werd via mevrouw Clevering-Meier. Zo is Janmantje bij mij gekomen. Toen ik hem kreeg was hij wit, maar oorspronkelijk droeg hij een zwarte baret, een witte geplooide kraag, een blauwe mantel, een groene buis met een rode ceintuur en een lichtbruine kniebroek met witte kousen en zwarte schoenen.Ik heb hem gedeeltelijk weer geschilderd met olieverf"

© 2011 MenterAroute | Realisatie Grafisch bedrijf de Bruin - Zuidbroek. m