Route - MenterAroute

Beleef de MenterAroute.

De MenterAroute is een route door het Wold Oldambt die in een cirkel de dorpen Noordbroek, Zuidbroek, Muntendam, Meeden, Westerlee (Heiligerlee), Scheemda (met Blauwestad/ Oldambtmeer) en Nieuw-Scheemda verbindt.
De MenterAroute is met een rode lijn op de plattegrond getekend en is rond gereden ongeveer 35 km lang.
Mogelijk is om een zijtak te nemen naar Tripscompagnie en Borgercompagnie (heen en weer: 12 km.) Eveneens kunt u een zijtak naar Heiligerlee nemen (heen en weer 3 km.) En ook mogelijk is een extra lus van Scheemda rond het Oldambtmeer met de Blauwestad; een nieuw meer van 8 km2 (lus van ruim 20 KM).
De 2 zijtakken en de lus zijn met blauw op de plattegrond getekend en hieronder in de route beschrijving aangegeven.

Zuidbroek.

  • U rijdt:
  • Richting spoorwegovergang. Auto's steken linksaf het spoor over (Muntendammerweg). Fietsers gaan voor het spoor naar de rechterkant van het diep.
  • Achter de Wal, linksaf onder spoortunnel door, weg gaat halverwege over in Tussenklappen.

Zuidbroek was een belangrijk Oldambtster middeleeuws dorp en een centrum van bestuur en rechtspraak. Het dorp had een versterkt huis (stins–borg) waar het hoofdelingen geslacht Gockinga woonde. Deze borg stond in Uiterburen. Het dorp had een oudere versie op de plek ten Noorden van Uiterburen, maar verplaatste zich vanaf de 15e eeuw. Door de planmatige exploitatie van de venen (Hoogezand-Sappemeer-Veendam-Wildervank) in de 17de eeuw en de aanleg van kanalen zoals het Winschoterdiep werd Zuidbroek ook een centrum voor vervoer en handel. Het centrum van het dorp verplaatste zich van rondom de prachtige monumentale middeleeuwse kerk naar rondom het Winschoterdiep. De latere ontsluiting door de aanleg van een spoorlijn versterkte deze ontwikkeling.
Het dorp Zuidbroek bestaat dus eigenlijk uit een middeleeuws Oldambtster deel en een veenkoloniaal deel vanaf 1628. Dat laatste is het deel rond het Winschoter diep en het Muntendammerdiep. De grootschalige vervening richting Tripscompagnie werd vanaf 1648 ter hand genomen.
Zuidbroek heeft veel toeristische pluspunten.
Teveel om allemaal te noemen. Zomaar een greep:

*Drostenlaan / Het Veen Dit is bij de grens Noordbroek Zuidbroek.V.m.Coöp Melkfabriek/ en aan het eind van Drostenweg bij t Veen: Botjesgat (nu zandafgraving, straks recreatiegebied) en Joodse begraafplaats (eind t Veen) Nabij de driesprong Uiterburen/Drostenweg: v.m. Drostenborg. Hier woonde in de middeleeuwen het jonkergeslacht Gockinga, heersers over het Wold-Oldambt.
* Uiterburen Links van no 52 Hier stond de v.m. (zeer bescheiden) synagoge, plaats van gebed voor de verdwenen joodse gemeenschap.
* Uiterburen 19 Hier zijn fundamenten van een stins (een verdedigbaar middeleeuws steenhuis) gevonden
* Galgeweg loopt naar de v.m. plaats waar de galg stond
* Kerkstraat t/o no 92 monument m.e. toren. In de toren was een gevangenis. Voor de toren de v.m. Franse School 19de eeuw
* Spoorstraat rechts van no 2 De brug over het Winschoterdiep. Hier ontwikkelde zich vanaf 1600 door de drukke scheepvaart van de vervening een handelskade.
* Spoorstraat rechts van no 24 haven voor plezierboten; Passantenhaven
* Spoorstraat 41 v.m. kantongerecht.
* Stationsstraat 5 Noord-Nederlands Trein&Tram Museum en 19de eeuws station.
* Stationsstraat rechts van no 5 gedenkteken "Laatste halteplaats in het vaderland" Brons van Anita Franken. Gedenkteken ter herinnering aan de deportatietreinen, die reden van Westerbork naar Auschwitz.

Muntendam.

  • U rijdt:
  • RD Over gele Schaive Klabbe U bent in Muntendam.
  • RD Het Loeg tot Gemeentehuis Menterwolde.
  • **Plattegrond zijtak 1- Hier kunt u naar rechts: zijtak Heemtuin.Tripscompagnie, Borgercompagnie en dan weer terug naar het Gemeentehuis. Tripscompagnies is een authentieke veenkolonie (17e eeuw) en in Borgercompagnie zijn interessante toeristische adressen (ga naar de adressenpagina)
  • U rijdt:
  • RA bij Gemeentehuis neemt u de Nieuweweg.
  • RD Nieuweweg na de Heemtuin.
  • RD over brug van oude veenkolonie Tripscompagnie.
  • LA en RA als de Nieuweweg eindigt en u in Borgercompagnie bent. U rijdt dezelfde route weer terug naar het Gemeentehuis in Muntendam.
  • De MenterAroute neemt hier een bocht naar links.
  • RD Kerkstraat.
  • RA bij appartementen Middenweg.
  • Driesprong ANWB wijzer: richting Meeden Bredeweg (Oosterweg).
  • Bij Oude Verlaat 2e ANWB wijzer: richting Meeden.
  • Einde Oosterweg 3e ANWB wijzer: richting Meeden.
  • U neemt 2 rotondes, 1 brug, 1 viaduct (onderdoor) 1 rotonde.
  • RD Duurkenakker.

Het dorp Muntendam, nu het centrum van openbaar bestuur van de gemeente Menterwolde had vroeger een bescheiden positie. Het lag nogal geïsoleerd. Het was tot de zestiende eeuw een op een zandrug gelegen kloostervoorpost naar de venen. Kerkelijk en bestuurlijk viel het onder Zuidbroek. Door de vervening werd het dorp belangrijker. En vestigden zich hier meer mensen, die een bestaan zochten. Cultuur en taal zijn in grote mate door de veenkoloniën beïnvloed. Daardoor wordt het dorp wel bij de Veenkoloniën ingedeeld. Maar het is dus geen puur veenkoloniaal kanaal /lintdorp en Muntendam is van oorsprong veel ouder. (vermelding 13e eeuw). Muntendam is zelfs het oude moederdorp van Veendam. Vanuit Muntendam ontwikkelde zich Boven Muntendam (Scholthuizen) - en dat was het begin van het latere Veendam. Muntendam werd allengs een centrum voor kleine handel en nijverheid. Muntendam was ook bekend om zijn rondtrekkende inwoners, die heinde en ver met handel een karig inkomen verdienden. De negotie bestond uit bokking, sinaasappels, scharensliep, bezems en dergelijke. Muntendam werd in de franse tijd (begin 19de eeuw) een zelfstandige gemeente. Nu is het de hoofdplaats van de gemeente Menterwolde.
Muntendam heeft veel toeristische pluspunten.
Teveel om allemaal te noemen. Zomaar een greep:

* Tussenklappen Oz 2 RV Beeldbepalende brug Schaive Klabbe Hier stonden eens een steenfabriek en kalkovens. Het monumentale huis bij de brug is de v.m. direkteurswoning.
* Kerkstraat 2 Gemeentehuis van Menterwolde 0598 658888 Beeld Muntendammer Koopvrouw van Harm Blanken. Tot de wereldoorlog trokken Muntendammer kooplieden met bezems, sinaasappels en vis de provincie rond.
* Nieuweweg 127 Heemtuin&Natuurpark Tussen de Venen. Ruim 50 hectare wandelgebied vol natuurvariatie. Horecapaviljoen. Informatiecentrum Natuur en Milieu.
* Kerkstraat 118 beeldbepalend gebouw Baptistenkerk Rehoboth 1915 pionierskerk uit het begin van de 20e eeuw.
* Bredeweg rechts van no 2 Monument en kenmerkend landschap. Gemaal. Oude Verlaat, Hellingwal Hier was op de plek van de Vlinderij een scheepswerf.
* Bredeweg 75 mtr rechts van no 6 Natuurgebied. Oud polderlandschap met meanderende beekjes Polder De Wiede. Hier ziet u een restant van de oude veenrivier MenterA
* Duurkenakker bij driesprong met Egypteneind v.m. stationsrestauratie. Er tegenover zijn pet gaten (vervening-nu visvijver. Hier stond eens het station Meeden Muntendam. Nu rijden er containertreinen.

Meeden.

  • U rijdt:
  • RD Duurkenakker Hier is de carpoolplaats N33 bij Meeden.
  • RD U volgt de Hereweg Meeden in.
  • RD U passeert links de Vennenweg met de manege en rechts de Venemastraat.
  • RD U passeert rechts de Badweg met het open lucht zwembad.
  • RD U passeert links de Kerkstraat met de middeleeuwse Kerk. Rechts: vm doopsgezinde kerk.
  • RD U passeert rechts Tuingoed Foltz U verlaat Meeden en gaat over de grens van Scheemda.

Meeden is een Oldambtster wegdorp daterend uit de 13 de eeuw of eerder. Noordelijk zijn de oude Dollardpolders en zuidelijk was het veen. De hoofdstructuur van het dorp zijn drie evenwijdige lijnen: de Hereweg op de zandrug en de beide Veensloten. Dat waren voormalige veendijken. Opvallend zijn de monumentale boerderijen en tuinen met imposante bomen. De bebouwing langs de Hereweg kent openingen met prachtige vergezichten. Dat de kerk op afstand is verwijderd van de hoofdweg (Hereweg = weg voor het leger) is te verklaren uit de verplaatsing van het dorp naar het zuidelijker en hoger gelegen deel van de zandrug. De eenvoudige middeleeuwse kerk heeft een voorganger gehad: een kapel, die onderhorig was aan het kerspel Eexta (het oude tweelingdorp van Scheemda). Ook Meeden telt zg slingertuinen waarin de engelse landschapsstijl van de 19de eeuw nog te herkennen is. Het woord Meeden verwijst naar grasland. Denk aan meadow. Vroeger heette Meeden ook wel Eextameeden: de graslanden van Eexta, het tweelingdorp van Scheemda dat verderop ligt. Het klooster van Sint Annen bezat venen ten zuiden van Meeden. Er heeft een, nu verdwenen, oude weg gelopen van de kerk in Meeden naar Zuidbroek. En er was een noordelijke zijweg van deze Oude Weg over het Winschoterdiep langs de Meedener Tol naar het Waar.
Meeden heeft veel toeristische pluspunten.
Teveel om allemaal te noemen. Zomaar een greep:
* Vennenweg 1 Manege de Vennehoeve
* Duurkenakker 21 (via Vennenweg langs Manege parallel aan Hereweg). De Uilentuin. Een broedcentrum voor uilen met rehabilitatieprogramma's.
* Hereweg 216 v.m. Boerderij Mansholt. Hier logeerde in de 19de eeuw Multatuli. Lees daarover in het boek De Graanrepubliek.
* Hereweg tegenover 214 kenmerkend landschap Polder Westerlanden. Tot hier was de vloedlijn van de Dollard.
* Badweg 23 Openlucht bad met verwarmd water
* Hereweg 197 Gereformeerde Kerk Meeden
* Hereweg links van no 276 historisch gebouw Mennohoes v.m. doopsgezinde kerk, wandelpark met wandelbos.
* Hereweg driesprong Veemanweg. Deze weg voert naar de Veensloot. Belangrijk int.schakelstation Tennet 220 KV.
* Hereweg 346 Tuingoed Foltz. In den lande en verderweg gerenommeerd om de planten diversiteit.

Westerlee en Heiligerlee.

  • U rijdt:
  • RD U passeert rechts afslag Pekela. U passeert naambord Westerlee. Hoofdweg.
  • RD U passeert links camping De Hoeve Hierachter het natuurgebied De Garst.
  • RD U passeert rechts de monumentale Kerk van Westerlee.
  • RD Spoorwegovergang U gaat meteen LA Eexterweg..
  • **Plattegrond zijtak 2- U kunt hier de zijtak naar Heiligerlee over Halteweg en Provinciale weg nemen en weer terug rijden. U komt langs het monument Slag bij Heiligerlee en langs de Klokkengieterij.
  • U rijdt:
  • RD over het spoor en vervolgt de Halteweg.
  • RA bij driesprong- u rijdt langs het beeld van de Slag Bij Heiligerlee.
  • RD provinciale weg tot de klokkengieterij.
    En dan weer terug naar het spoor bij de Halteweg.
  • RA voor het spoor Eexterweg.
  • Weer terug bij het spoor, u vervolgt:
  • RA de Eexterweg naar Scheemda

Deze twee dorpen behoren tot de gemeente Scheemda. Het klooster van Heiligerlee is van belang geweest voor de ontwikkeling en vormgeving van deze streek. Het is in de 13 e eeuw vanuit het klooster van Schildwolde gesticht. Het klooster heette Mons Sinaï en werd bewoond door Premonstratenzer nonnen. Te herkennen aan het witte habijt met een zwarte sluier. De brede grachten van het klooster zijn gereconstrueerd in het natuurgebied De Hoogte Deze plek heette Asterlo (=Oosterlee). Het klooster was rijk: het bezat 900 hectare verspreid land en venen en bos bij Winschoten en Westerlee. Westerlee betekent de hoogte ten Westen van Hilligerlee. (het woord hill verwijst naar heuvel of hoge zandgrond. Andere lezing: hillig = kerkplaats van het klooster.). Westerlee was van 1811 tot 1821 een zelfstandige gemeente. Westerlee is gegroeid als veenontginningsdorp met een concentratie van inwoners op de zuidkant van het reliëf met een weg gericht op Winschoten. Het dorp is jonger dan de buurdorpen Scheemda en Meeden. Tot in de jaren vijftig van de vorige eeuw waren de Westerleese kersen bekend. De streek leverde in sommige seizoenen wel 55000 KG. Ze werden met pit gebruikt voor kersen op brandewijn en kersenlikeur. Belangrijk is het zout wat uit de bodem bij Westerlee gehaald wordt.(onder meer bij Tranendal). Dit zout wordt met buizen naar de Akzofabriek bij Delfzijl gepompt.

Scheemda en de Blauwe Stad

  • U rijdt:
  • U gaat over het spoor en meteen LA Eexterweg.
  • RD u passeert boord Scheemda.
  • RA bij flauwe driesprong U vervolgt Eexterweg. U passeert station (links).
  • RD bij driesprong met Kolkenweg.
  • RD Stationsstraat.
  • RD over Eexterbrug.
  • Rd Stationsstraat.
  • LA en dan RA bochten over Vredenhovenplein.
  • RA (tegenover flat Pleynsight) Kerkstraat.
  • LA bij Ming Garden Molenstraat.
  • **Plattegrond lus 3 - Recht vooruit ziet u de monumentale kerk en toren van Scheemda U kunt hier de extra lus naar de Blauwe Stad rond het nieuwe Oldambtmeer nemen. Zie ook op de adressenpagina.
  • U rijdt:
  • RD naar oude toren.
  • LA tussen toren en kerk Richting Midwolda- Oosterstraat.
  • RD bij driesprong Volg richting Midwolda.
  • RD over viaduct met A7 Menterneweg.
    Bij driesprong volg richting Midwolda.
  • RA bij driesprong U neemt Hoofdweg.
    Volg de Hoofdweg enkele km. door Midwolda.
  • RD bij bord Oostwold. Hoofdweg wordt Huningaweg.
    Rechts ziet u het nieuwe Oldambtmeer (de Blauwe Stad).
  • RA bij driesprong Richting Winschoten Nieuweweg.
    RD u verlaat Oostwold. Rechts aanleg bruggen.
  • Opmerking: de Blauwe Stad in aanleg maakt onverwachte omleidingen/route veranderingen mogelijk-zie op kaart om juist uit te komen)
  • RD bij driesprong (buigend naar links).
  • RD bij driesprong
  • Richting Winschoten Oostwolderweg.
  • RA bij driesprong
    Volg bord met rode letters richting Groningen.
    U bent op Oostereinde.
  • LA bij driesprong Noordereinde.
  • RD richting paviljoen Blauwe Stad aan Oldambtmeer.
  • RD na paviljoen parallel aan A7.
  • RD verlengde Kloosterlaan.
  • LA driesprong
    U gaat over viaduct met A7.
  • RA Oude Rijksweg (Hof van Brussel).
  • RD bij verkeerslichten bij brug. Richting Scheemda.
  • Ra bij Eexterbrug Richting Centrum.
  • RD over Eexterbrug.
  • Rd Stationsstraat.
  • LA en dan RA bochten over Vredenhovenplein.
  • RA (tegenover flat Pleynsight) Kerkstraat.
  • LA bij Ming Garden Molenstraat.

Informatie bij plattegrond lus 3
U rijdt naar het dorpen Midwolda en Oostwold. Ten zuiden van deze dorpen ontstaat een groot nieuw meer van acht vierkante kilometer. Het Oldambtmeer met de Blauwe Stad. U passeert: de Ennemaborg. Dat is een belangrijke borg geworden onder de familie Hora. (Hora Siccama) De borg dateert uit de 14e eeuw.( Sebo Ennema). Thans woont en werkt er Maya Wildevuur: beeldend kunstenaar. Er is een galerie. Het koetshuis is een café-restaurant. Verderop is de kerk: op de gevelsteen van de kerk staat de naam van Johan Hora vermeld en het jaar 1738.
Het Oldambtmeer van De Blauwe Stad is 8 km2, het is in 2004 gegraven, in 2005 is men begonnen om het water in te laten, in 2006 zal het definitieve waterpeil bereikt worden. Rondom het meer verder ontstaan belangrijke natuurgebieden voor de ecologische structuur en er komen nog meer recreatieve voorzieningen.
Informatie:
www.deblauwestad.nl

  • RD U vervolgt de Molenstraat
  • RD aan eind Molenstraat over kruising met Rijksweg
    Volg ANWB wijzer richting Noordbroek.
  • RD u vervolgt de Zwaagsterweg

Het dorp Scheemda wordt beschreven in de Dollard-route.nl. De MenterAroute kan als een mooie omweg van de Dollardroute gezien worden. Het dorp Scheemda bestaat eigenlijk uit twee dorpen: Eexta en Scheemda. Beiden behoren tot het Oldambt, om precies te zijn tot het Wold-Oldambt. Na de Dollardvloed van 1509 werd het oude Scheemda weggevaagd en is het meer zuidelijk herbouwd, dichter bij Eexta. Toen het Treckdiep (=Winschoterdiep) in 1635 gereed was en langs dit diep handel en nijverheid ontstond, trok Scheemda nog zuidelijker. Daarbij moet bedacht worden dat het Oude Winschoterdiep, dat de beide dorpen scheidde, vroeger gelopen heeft waar nu het centrumplein en het nieuwe deel van het Gemeentehuis van Scheemda ligt, richting jachthaven, langs de Diepswal naar het water dat Oude Winschoterdiep heet. De Diepswal was een levendige aanlegkade, waar ook een belangrijke veemarkt gehouden werd. Eén straat zuidelijker heet Kerklaan en hier staat de NH kerk (1871-voorganger was een kruiskerk van de 13e eeuw) van het dorp Eexta. Eén straat noordelijker heet de Torenstraat en hier staat de oude kerk van Scheemda. Waaruit blijkt hoe de kerspels onder elkaars invloed lagen. Dat is de reden waarom al in 1724 de twee dorpen één gemeente werden. Het oude Winschoterdiep als grens tussen de twee dorpen is vervallen (deels gedempt) met de aanleg meer zuidelijk van het brede nieuwe diep. Het oude diep was veel te smal voor de gewenste afwatering en scheepvaart.
Eexta was in de middeleeuwen een belangrijk dorp. Vanuit het dorp Eexta (tussen het station en het Winschoterdiep) is waarschijnlijk het dorp Eextameeden (later Meeden) als een kolonie ontstaan. In 1868 toen de spoorlijn Groningen –Winschoten geopend werd kreeg Eexta een station. Het was een station 4e klasse en in 1868 Gebouwd (architect K H Brederode).
De kerk in Scheemda dateert van 1515 en de toren van 1570. De centrumfunctie van Scheemda is zichtbaar. Het dorp heeft een jeugdherberg in een 18e eeuwse borg: de Esbörg. Recent is een jachthaven / passantenhaven aangelegd. (top)

Nieuw Scheemda en Noordbroek en het noordelijk deel van Zuidbroek.

  • U rijdt:
  • RD u vervolgt de Zwaagsterweg.
    U passeert rechts de Kaasboerderij.
  • Over brug- weg langs water vervolgen Over viaduct over de A7
    U bent op de Scheemder straat,
  • RA bij driesprong
    U volgt de ANWB wijzer : Nieuw Scheemda.
  • RD Hamrikkerweg.
    U passeert het naambod Nieuw Scheemda.
    U passeert rechts de oude kerk.
  • Over de witte brug over Oude Diepje.
  • 2x driesprong links afbuigen richting Noordbroek.
  • RD Walsterweg.
  • RD Pastorieweg.
    U passeert links Fruitboerderij en camping Bosschaart.
    U passeert links Het Kielhuis.
  • Over het viaduct over de N33
  • Ervoor is RA een uitloper naar Biologische vleesboerderij Arkema en Zorgboerderij Fenna (Korengarst).
  • U passeert rechts naambord Noordbroek
  • Pastorieweg Rechts is het Kerkhof.
  • LA bij driesprong: Bij middeleeuwse Kerk.
  • RD bij driesprong met ANWB wijzer: richting Zuidbroek.
    U vervolgt de Hoofdstraat
  • RD bij kruising metScheemderstraat.
  • RD Zuiderstraat.
    U passeert links asperge en vruchten boerderij Meinardi Zuiderstraat.
  • RD Uiterburen.
  • RD bij driesprong met Drostenlaan
    U vervolgt Uiterburen. Bord Zuidbroek
  • Rechtsombuigen Heilige Laan.
  • Driesprong bij Middeleeuwse Kerk links ombuigen.
  • Kerkstraat Eindpunt.
  • U bent bij het beginpunt.Viaduct/ Hotel Zuidbroek bij de A7 Van der Valk /1 km over viaduct RD is het Station.

Het woord broek verwijst naar de bodemgesteldheid: moerassige grond. De oudste situering (15e eeuw en vroeger) van Noordbroek is meer oostwaarts, richting Pastorieweg. Gezien de opvallende grootte van de prachtige kerk moet het Oldambtster dorp Noordbroek al in de dertiende eeuw een belangrijk dorp geweest zijn. Het is een wegdorp. Kenmerkend voor Noordbroek zijn de beeldbepalende huizen en mooie tuinen. Monumentale, veelal 19de eeuwse boerderijen worden afgewisseld door renteniershuizen en modernere burgerlijke architectuur. Achteraf liggen de voormalige landarbeidershuizen: nu veelal veranderd in idyllische paradijsjes. Op de open plekken tussen de bebouwing worden weidse uitzichten geboden. Noordbroek was tot 1965 samen met de omringende gehuchten Stootshorn, Korengarst en Hamrik een zelfstandige gemeente. In de periode 1965 – 1989 vormde de gemeente samen met Zuidbroek de gemeente Oosterbroek. Vervolgens fuseerde deze gemeente met Muntendam en Meeden tot de gemeente Menterwolde.
Noordbroek heeft veel toeristische pluspunten.
Teveel om allemaal te noemen. Zomaar een greep:

* Pastorieweg 2 Poldermolen De Dellen uit 1855
* Hamrikkerweg 18 Poldermolen De Westerse Molen uit 1862
* Hamrik 2 Poldermolen Noordermolen uit 1805.
* Noorderstraat 4 Nederlands Strijkijzer-museum Tevens oudste Oldambtsterboerderij.
* Noorderstraat 2 aardewerk collectie Petrus Regout Maastricht. Aardewerkmuseum
* Molenlaan 3 Gerestaureerde koren-en pelmolen Korenmolen De Noordstar
* Hoofdstraat 80. vm doopsgezinde kerk. Tevens galerie voor beeldende kunst
* Hoofdstraat 26 t Torentje met voormalige schoolwoning
* Oosterstraat 4 De Hobbyzolder Gereedschapsmuseum
* Hoofdstraat 1 Beeldende kunst Atelier/galerie Mark Witteveen
* Hoofdstraat 2 beeldende kunst Maria Oltshoorn Het Wapen van Noordbroek
* Zuiderstraat 34A Ot en Sien Museum.

© 2011 MenterAroute | Realisatie Grafisch bedrijf de Bruin - Zuidbroek. m